EFEKT KRUGERA-DUNNINGA – PRZECENIANIE SWOICH MOŻLIWOŚCI – Odkrywamy Zakryte
EFEKT KRUGERA-DUNNINGA – PRZECENIANIE SWOICH MOŻLIWOŚCI

Czy zdarzyło Ci się przecenić swoje możliwości? Pewnie powiesz, że nie, bo któż lubi przyznawać się do tego, że czegoś nie wie. Wszyscy przecież znają się na wszystkim. Stół i rodzinny obiad jest najlepszą sceną do przedstawienia swojej wiedzy gospodarczej, politycznej, ekonomicznej, medycznej itp. Okazuje się jednak, że wszechwiedza i wynikające z niej negatywne błędy poznawcze w psychologii określane są jako efekt Krugera-Dunninga.

Badanie czas zacząć

W samej końcówce XX wieku, dokładnie w 1999 roku dwóch badaczy – Justin Kruger i David Dunning z Uniwersytetu Cornella postawili sobie za cel zweryfikowanie hipotezy, czy prawdą jest, że osoby, które mają małą wiedzę lub słabe umiejętności w danej dziedzinie, wykazują tendencje do przeceniania swoich możliwości.

W tym celu poprosili grupę studentów psychologii, aby wypełniła odpowiednie testy i dokonała samooceny w kwestiach poczucia humoru, znajomości zasad gramatyki oraz zdolności logicznego myślenia.

Badacze zauważyli, że różne wcześniejsze badania sugerują, iż większość ludzi przecenia swoje umiejętności w sytuacjach takich jak prowadzenie samochodu, gra w szachy lub tenisa.

Dlatego też spodziewali się podobnych efektów i w tym przypadku.

EFEKT-KRUGERA-DUNNINGA.jpg
fot.depositphoto.com.

Efekt Krugera-Dunninga i miano niegodziwości

Jak się później okazało, badacze wcale się nie pomylili.

W raporcie z badania czytamy: (…) podczas czterech doświadczeń autorzy zauważyli, że uczestnicy notowani najniżej w testach dotyczących poczucia humoru, gramatyki i logiki znacznie przeceniali swoje osiągnięcia i umiejętności. Mimo iż wyniki testów plasowały ich w 12. percentylu, oni sami szacowali, że osiągnęli wynik plasujący ich w 62. Percentylu.

W wyniku przeprowadzonych badań okazało się, że:

  • Osoby niekompetentne znacząco przeceniały swoje możliwości i zdolności.
  • Kompetentni nie doceniają swoich możliwości i tym samym zaniżają swoją samoocenę.
  • Osoby niekompetentne nie radzą sobie z oceną kompetencji drugiej osoby.
  • Niekompetentni nie zdają sobie sprawy ze swoich braków i nie potrafią dobrze ocenić swoich zdolności. ALE! – umieją tego dokonać dopiero po szczegółowym wyodrębnieniu im poszczególnych braków i po odpowiednim nauczaniu, przeszkoleniu lub treningu deficytowych umiejętności.
  • Justin Kruger i David Dunning i za swoje badania i „odkrycie” efektu Krugera-Dunninga otrzymali w 2000 roku Nagrodę Ig Nobla (skrót Ig pochodzi od angielskiego słowa ignoble, czyli niegodziwy) w dziedzinie psychologii.

Dogodzić każdemu

Mimo że nie zalecano powtarzania odkrycia Krugera i Dunninga, naukowcy z całego świata nie zostawili tej sprawy w spokoju.

Tym razem przeprowadzeniem eksperymentu zajął się Ali Mahmoodi z Uniwersytetu w Teheranie, który pracował wspólnie z międzynarodową grupą badaczy pochodzących z Niemiec, Iranu, Chin, Danii, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych.

Uczestników eksperymentu pogrupowano w pary.

Każda z par miała do obejrzenia niemal identyczne zdjęcia.

Słowo „niemal” jest tu bardzo istotne, gdyż jedna z fotografii różniła się drobnym szczegółem od pozostałych, a zadaniem uczestników badania miało być określenie, na którym zdjęciu przedstawiony obiekt wygląda inaczej.

Uczestnicy w parach odpowiadali po kolei, informując przy tym, na ile są przekonani o poprawności swojej odpowiedzi.

Przy różnych opiniach do gry włączany był ślepy los, czyli spośród uczestników losowano osobę, która w imieniu całego zespołu będzie mogła wskazać właściwe według niej zdjęcie.

Takie zadania uczestnicy wykonali ponad 250 razy, dzięki czemu mogli doskonale zapoznać się ze swoimi umiejętnościami i wiedzą w rozpoznawaniu niepasującego do pozostałych zdjęcia.

Eksperymentatorzy założyli, że osoby, które będą gorzej sobie radziły z ich rozpoznawaniem, zaufają ekspertom, czyli osobom, które osiągają w odgadywaniu lepsze wyniki.

Stało się jednak zupełnie inaczej – ekspertów świadomie nie doceniono, a niewiedzę przeceniono.

EFEKT KRUGERA-DUNNINGA.jpg
IGNORANCJA I WIEDZA fot.depositphoto.com

Efekty eksperymentu pozwoliły wysunąć jeden wniosek: na całym świecie pomimo zauważalnych w populacji różnic w wiedzy i umiejętnościach, ludzie chcą być dla wszystkich jednakowo mili i nie chcąc nikogo urazić, starają się każdemu przyznać, chociażby odrobinę racji.

Zbyt pewni piloci

Nadmierna pewność siebie przyczyną katastrof lotniczych?

Brzmi niewiarygodnie, aczkolwiek po części i do takich wniosków w swych badaniach sprawdzających efekt Krugera-Dunninga, doszedł dr Samuel Pavel.

Wraz ze współpracownikami przeprowadził testy oceny umiejętności gramatycznych i wiedzy z zakresu lotnictwa wśród grupy studentów lotnictwa z Uniwersytetu Southern Illinois.

Okazało się, że 70% studentów, którzy otrzymali słabe wyniki w teście gramatycznym, przeceniło swoje umiejętności tak jak i 75% studentów w teście o lotnictwie.

Natomiast ci, którzy egzamin zdali najlepiej, nie doceniali swoje wiedzy.

Badacze uważają, że efekt Krugera-Dunninga może odgrywać znaczącą rolę w zachwianiu prawidłowości pracy pilota.

Zbyt duża pewność siebie i nieumiejętność realnej oceny własnych umiejętności i możliwości, może sprzyjać podejmowaniu niepotrzebnych, ryzykownych decyzji oraz brawurowemu zachowaniu, co w pracy pilota jest niemile widziane.

Takie działania mogą zachwiać poczucie bezpieczeństwa pasażerów oraz być przyczyną niektórych katastrof lotniczych.

EFEKT KRUGERA-DUNNINGA.JPG
WSPÓŁCZESNY HEJTER 🙂 fot.depositphoto.com

Przecenianie umiejętności swojego dziecka, nad-wiedza na rozmowie kwalifikacyjnej, „popis” eksperckich umiejętności gotowania rodem z MasterChefa przed znajomymi (choć wcale tego nie potrafimy robić) itd.?

Efekt Krugera-Dunninga, tak często spotykany w codziennym życiu (np. większość kierowców uważa, że jeździ lepiej od pozostałych…), może okazać się zgubny w skutkach – zarówno od strony przeceniania, jak i niedoceniania własnej wiedzy i umiejętności.

Dlatego pamiętajmy, że prawda leży pośrodku – nie zaniżaj, ani nie zawyżaj, a wyjdzie ci to na dobre.

WSPARCIE NIEZALEŻNYCH PORTALI

*Niebieską czcionką zaznaczono odnośniki np. do badań, tekstów źródłowych lub artykułów powiązanych tematycznie.