Po ostatniej kontroli przeprowadzonej przez NIK urzędnicy są zaniepokojeni promieniowaniem elektromagnetycznym pochodzącym od przekaźników komórkowych. Okazuje się, że pracownicy administracyjni Inspekcji Ochrony Środowiska oraz Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie są przygotowani ani organizacyjnie, ani technicznie do kontroli pola elektromagnetycznego, przez co nikt nie kontroluje harcującego do woli promieniowania.

Rozwój rynku telefonii komórkowej w Polsce

Na początku swojego raportu, NIK zwraca uwagę na dynamiczny postęp na rynku telefonii komórkowej w Polsce.

W latach 2010-2017 wielkość transmisji danych wzrosła aż 57-krotnie.

Wzrosły też liczba i czas połączeń.

Średni czas rocznych połączeń na jednego abonenta w 2003 roku wynosił 493 minuty, podczas gdy w 2017 roku czas ten wynosił aż 1902 minuty.

nik-kontrola-promieniowanie.jpg
foto.123rf.com

Z roku na rok następuje poszerzanie zasięgu sieci komórkowych i szybkości transmisji danych, co oznacza konieczność stawiania coraz większej liczby anten komórkowych oraz ich instalację na mniejszych wysokościach.

Oddziaływanie pól elektromagnetycznych (PEM) emitowanych przez stacje bazowe (SBTK) i urządzenia mobilne na ludzi i środowisko będzie więc coraz silniejsze i coraz mocniej zagrażające ludziom.

Dlatego tak istotna jest wiarygodna i systematyczna kontrola poziomu PEM, szczególnie w miejscach najbardziej narażonych na promieniowanie.

Nie ma kontroli, nie ma przepisów

W Polsce pomiary kontrolne PEM w otoczeniu SBTK, mają dokonywać organy Inspekcji Ochrony Środowiska (IOŚ) i Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS) lub są one pozyskiwane od przedsiębiorców telekomunikacyjnych, a wykonywane przez akredytowane laboratoria.

Ta druga opcja jest o wiele częstsza, ponieważ jak czytamy w raporcie:

Organy Inspekcji Ochrony Środowiska oraz Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie są przygotowane ani organizacyjnie, ani technicznie do kontroli pola elektromagnetycznego. To dlatego, że ich kompetencje nakładają się, a przepisy nie określają jednoznacznie roli, jaką mają odgrywać w systemie ochrony przed promieniowaniem elektromagnetycznym od urządzeń telefonii komórkowej. W kilku przypadkach inspektoraty ochrony środowiska oraz wojewódzkie stacje sanitarno-epidemiologiczne nie miały nawet potwierdzonych kompetencji do wykonywania pomiarów PEM.

Wciąż brakuje nam też jednolitych przepisów:

[…] obowiązujące w Polsce przepisy nie gwarantują, że w otoczeniu SBTK zostanie dotrzymany dopuszczalny poziom PEM. Brak jest jednoznacznych i przejrzystych regulacji prawnych normujących proces powstawania i modernizacji SBTK, które pozwalałyby na przeprowadzenie przez właściwy organ rzetelnej oceny ryzyka narażenia na ponadnormatywne PEM w bezpośrednim sąsiedztwie SBTK jeszcze przed rozpoczęciem inwestycji, a jednocześnie nie stwarzałyby przedsiębiorcom barier administracyjnych wydłużających proces inwestycyjny.

nik-kontrola-promieniowanie.jpg
foto.123rf.com

W 2009 r. sejm RP przyjął Politykę ekologiczną państwa w latach 2009-2012 z perspektywą do roku 2016, w której stan ochrony przed promieniowaniem elektromagnetycznym określono mianem zaniedbanego.

Niestety, pomimo wielu zmian w przepisach stan ten utrzymuje się do dziś.

Pomimo że dopuszczalny poziom promieniowanie w Polsce ustanowiono na poziomie niższym od przyjętego w części krajów europejskich, to i tak trudno mówić o jakimkolwiek „dobrym” poziomie, skoro nie ma wyspecjalizowanych instytucji, które mogłyby to zbadać.

Pracownicy obydwu Inspekcji ani nie są wyszkoleni w tym zakresie, ani nie mają odpowiedniego sprzętu, ani nie uwzględniają pomiarów PEM po godz. 16:00, kiedy to natężenie ruchu w sieci komórkowej i promieniowania z anten może nawet znacząco rosnąć.

Często nie dba się również o realizację prawnego wymogu mierzenia PEM w miejscach szczególnie wystawionych na oddziaływanie promieniowania w dużym natężeniu, tj. w oknach i na wysoko położonych balkonach i tarasach budynków.

Promienie harcują

Absurdalny jest powód, dla którego organy Inspekcji Ochrony Środowiska oraz Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie przeprowadzają należytych pomiarów.

Otóż pomiarom kontrolnym PEM przypisywano niski priorytet.

Pracownicy IOŚ twierdzą również, że ochrona przed promieniowaniem elektromagnetycznym nie dotyczy stacji bazowych, a jedynie urządzeń przemysłowych oraz że brak „twardych dowodów na negatywny wpływ PEM na zdrowie”.

W ten oto sposób WIOŚ w Polsce w latach 2015-2017 nie przeprowadziły żadnych pomiarów w województwie pomorskim, podlaskim, warmińsko-mazurskim, dolnośląskim i podkarpackim.

W pozostałych województwach te pomiary były znikome.

nik-kontrola-promieniowanie.jpg

NIK nie ma wątpliwości, że obydwie Inspekcje nie wywiązują się należycie z obowiązku właściwego kontrolowania przekaźników komórkowych:

Pomimo prowadzenia przez IOŚ państwowego monitoringu środowiska w zakresie PEM, nie ma pełnych i dostępnych publicznie informacji, czy PEM w środowisku utrzymywane jest na dopuszczalnym poziomie.

[…] Mimo wskazywania przez naukowców, Ministerstwo Zdrowia i Ministerstwo Cyfryzacji na potrzebę edukacji w tym zakresie, PIS nie podejmowała jednego ze swych ustawowych zadań – skoordynowanych i adekwatnych do potrzeb działań oświatowo-zdrowotnych, polegających na promowaniu sposobów korzystania z urządzeń mobilnych w sposób ograniczający nadmierne narażenie na promieniowanie elektromagnetyczne, szczególnie wśród powszechnie używających je dzieci i młodzieży – podkreślają w raporcie urzędnicy NIK.

Ostatecznie NIK skierował wniosek do Prezesa Rady Ministrów o jak najszybsze wypracowanie skutecznego systemu kontroli dotrzymywania dopuszczalnego poziomu promieniowania elektromagnetycznego w otoczeniu anten telefonii komórkowej.

Jednocześnie zaapelował także do Ministra Zdrowia, Ministra Środowiska, Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska i państwowych wojewódzkich inspektorów sanitarnych oraz do Dyrektora Polskiego Centrum Akredytacji o m.in. wsparcie działań kontrolnych i inicjowanie działań edukacyjnych dotyczących nadmiernego narażenia na promieniowanie elektromagnetyczne.

WSPARCIE NIEZALEŻNYCH PORTALI

*Niebieską czcionką zaznaczono odnośniki np. do badań, tekstów źródłowych lub artykułów powiązanych tematycznie.