Raróg jest stałym elementem słowiańskiego folkloru. Często pojawia się w różnych mitach i legendach Słowian jako mitologiczny ptak uważany za symbol słońca, światła i ognia. Ma jednak też swoje inne wcielenie – ognistego smoka lub ognistego wichru. Pojawienie się na niebie Raroga każdorazowo przynosiło ludziom szczęście, światło i ciepło.

Ptak światła i słońca

Według większości mitów i legend korzenie Raroga wywodzą się z kultu solarnego i są związane ze słowiańskim bogiem słońca Swarogiem (Swarożycem).

Jedni traktowali go jako doskonałe wcielenie samego boga, inni jako jego symbolicznego, zwierzęcego towarzysza.

raróg.jpg
Raróg foto.123rf.com

Niektóre mity głoszą, że Raróg był strażnikiem krainy bogów w postaci ognistego, olbrzymiego sokoła, który strzegł wrót Wyraju lub Prawii.

W mitologii Słowian przyjęto łączyć cykl życia Ognistego Ptaka z cyklem przesileń i równonocy.

Wierzono, że Raróg umiera każdej jesieni i odradza się wiosną, objawiając się podczas przesilenia  letniego, co odpowiada głębszym znaczeniom równonocy (równonoc jesienna – wiązana ze śmiercią i „ciemną”, mroczną połową roku; równonoc wiosenna – wiązana ze wskrzeszeniem i wejściem światła w życie).

Ognisty symbol szczęścia

Zgodnie z niektórymi słowiańskimi mitami Raróg miał swoje gniazdo w Drzewie Życia, gdzie składał złote jaja.

Ten, kto znalazł takie jajo, musiał wysiadywać je bez przerw przez 9 dni, by stać się posiadaczem własnego Ognistego ptaka.

Raróg jadał tylko złote jabłka, był symbolem piękna, młodości i nieśmiertelności.

Kiedy śpiewał, z jego dzioba wypadały perły, a swym śpiewem leczył chorych i przywracał wzrok niewidomym.

Niekiedy Ognisty Ptak przybierał postać ognistego smoka lub ognistego wichru, który pojawiał się na niebie, przynosząc ludziom ciepło i światło.

Wówczas trudno było go zobaczyć, bo bardzo szybko znikał z pola widzenia, szybując w kłębiące się na niebie chmury lub znikając gdzieś za horyzontem.

raróg.jpg
Ognisty Ptak foto.123rf.com

Dlatego też wierzono, że na osobę, której udało się dostrzec na niebie Raroga, spłynęło boskie błogosławieństw i będzie miała wielkie szczęście w życiu.

Z czasem symbol Ognistego Ptaka i jego potęgi zmalał do baśniowych przedstawień i wcieleń w postaci złotego lub czerwonego pawia, którego ogon składa się z płonących piór.

W słowiańskiej kulturze ludowej Raróg był jednak obecny cały czas, ale nie jako potężne stworzenie, lecz jako malutki ptak, którego symbol noszony w kieszeni gwarantował szczęście i pomyślność.

Legendy o Ognistym Ptaku

Raróg często był elementem legend o tym, jak główny bohater wyruszał na jego poszukiwania, by zdobyć choć jedno z jego piór.

Najwięcej opowieści tego typu przetrwało w folklorze rosyjskim, gdzie Ognistego Ptaka określano mianem „Żar-ptak”.

Jedną z takich popularnych legend jest historia o szarym wilku i Iwanie, młodym chłopcu stajennym, który podkochiwał się w Jelenie – wybrance króla krainy zamieszkiwanej przez Rarogi.

Szary wilk pomaga Iwanowi odnaleźć i schwytać Ognistego Ptaka, który wyjadał złote jabłka z sadu króla.

Następnie przechytrza króla i podstępem nie doprowadza do ślubu z piękną Jeleną.

Zamienia się w niewiastę i udaje na ślub.

Jednak tuż przed pocałunkiem szary wilk wraca do swej prawdziwej postaci, a władca dotykając ustami pyska wilka, przeżywa szok i umiera.

Ostatecznie Iwan zostaje królem, poślubia swą ukochaną i uwalnia schwytanego ptaka, który jakby nie było – przyniósł mu tyle szczęścia.

WSPARCIE NIEZALEŻNYCH PORTALI

*Niebieską czcionką oznaczono odnośniki np. do badań, tekstów źródłowych lub artykułów powiązanych tematycznie.